Artykuły »
Niemieckie odznaczenia i system ich nadawania podczas II wojny światowej
III Rzesza wprowadziła do niemieckiego systemu odznaczeń nowe odznaczenia za czyny wojenne. Nie czyniono różnic, jeśli chodzi o nadawanie odznaczeń żołnierzom Waffen-SS i Wehrmachtu- oprócz odznaczeń formacyjnych przyznawano im też odznaczenia państwowe.
Najwyższym tradycyjnym odznaczeniem wojskowym był Krzyż Żelazny, ustanowiony w 1813 roku przez króla Prus Fryderyka Wilhelma III. W 1939 roku Adolf Hitler ponownie go wprowadził, z nową datą „1939” i swastyką na środku.
Order Pour le Mérite, ustanowiony w XVIII wieku przez Fryderyka II Wielkiego, był w czasach monarchii pruskiej bardzo wysokim odznaczeniem wojskowym i cywilnym, ale po 1918 roku utracił status odznaczenia państwowego i w okresie III Rzeszy nie był już oficjalnie nadawany jako order państwowy.
Do tych odznaczeń dochodziły liczne odznaczenia krajów związkowych. Po dojściu nazistów do władzy oraz po pierwszych sukcesach III Rzeszy zaczęto tworzyć kolejne odznaczenia i medale, a także włączać istniejące, jak choćby krzyże i medale zasługi Wolnego Miasta Gdańska, przyznawane przez tamtejszy senat zdominowany przez nazistów. Otrzymali je między innymi Hermann Göring i Joachim von Ribbentrop.
Partia nazistowska wprowadziła dla szczególnie zasłużonych działaczy Złotą odznakę partyjną NSDAP. Na pamiątkę nieudanego puczu monachijskiego z 1923 roku ustanowiono Order Krwi (Blutorden) dla tych, którzy stali u boku Hitlera w listopadzie 1923 roku- włącznie z samym Hitlerem.
Po „przyłączeniu” Austrii do Rzeszy w 1938 roku ustanowiono medal za przyłączenie Austrii do Rzeszy. Podobne medale wprowadzono po zajęciu Sudetenlandu, pozostałych ziem czeskich oraz po przyłączeniu Kłajpedy (Memla) w marcu 1939 roku.
Z chwilą wybuchu II wojny światowej wprowadzono do systemu niemieckich odznaczeń między innymi dwa ważne odznaczenia:
Krzyż za Zasługi Wojenne (Kriegsverdienstkreuz)- w kilku klasach, z mieczami (za zasługi w warunkach bojowych) i bez mieczy (za zasługi niebojowe).
Krzyż Niemiecki (Deutsches Kreuz)- ustanowiony w 1941 roku, przyznawany w dwóch klasach: w złocie (za wybitną odwagę lub wielokrotną dzielność w boju) oraz w srebrze (za wybitne zasługi niebojowe).
Z chwilą największego triumfu III Rzeszy na zachodzie Europy wprowadzono Wielki Krzyż Krzyża Żelaznego (Grosskreuz des Eisernen Kreuzes). Odznaczenie to przyznano tylko raz, dowódcy Luftwaffe, marszałkowi Rzeszy Hermannowi Göringowi. Innych wyróżnień specjalnych dla dowódców kampanii zachodniej, obrony Włoch czy późniejszych działań na froncie zachodnim już nie ustanowiono.
Specjalnym, najwyższym stopniem Krzyża Żelaznego był Krzyż Rycerski Krzyża Żelaznego ze złotymi liśćmi dębu, mieczami i brylantami. Otrzymał go za szczególne zasługi na polu walki tylko jeden żołnierz – pilot szturmowy Hans-Ulrich Rudel. Według niemieckich zestawień zniszczył on około 500 czołgów Armii Czerwonej oraz liczne inne cele, w tym okręty i mosty. Amputacja nogi po ciężkim zranieniu nie powstrzymała go od powrotu do latania – po krótkiej rekonwalescencji wrócił na front, początkowo z kikutem, później z protezą, nadal pilotując samoloty szturmowe.
Wprowadzono także różne tarcze bojowe (kampfschild), będące rodzajem odznaczeń za obronę lub walki na określonych przyczółkach i odcinkach frontu wschodniego i północnego, między innymi:
– tarczę Kubania (Kubanschild),
– tarczę Krymu (Krimschild),
– tarczę Kurlandii (Kurlandschild),
oraz inne, jak tarcze Narwiku, Cholmu czy Demiańska.
Za walki w Afryce Północnej żołnierze mogli nosić na mankiecie munduru specjalną naszywkę-klamrę z napisem AFRIKA- tak zwany „Afrika cuff title”.
Do katalogu odznaczeń III Rzeszy należały także liczne odznaki za rany odniesione na froncie. Odznaka za rany (Verwundetenabzeichen) występowała w trzech stopniach: czarnym, srebrnym i złotym. Jej potoczne określenie na froncie wschodnim brzmiało „order za mrożone mięso”, ponieważ za rany traktowano także poważne odmrożenia.
W dużym uproszczeniu:
Złota- przyznawana za bardzo ciężkie zranienia (na przykład utrata kończyny, całkowita ślepota) lub za pięć i więcej ran, a także pośmiertnie.
Srebrna- przyznawana zazwyczaj za trzykrotne lub czterokrotne zranienie albo za jedną ciężką ranę.
Czarna- przyznawana najczęściej, za jedną lub dwie rany, w tym również za istotne odmrożenia na froncie wschodnim.
Po zamachu na Hitlera z 20 lipca 1944 roku wprowadzono specjalną Odznakę za rany 20 lipca 1944 (Verwundetenabzeichen 20. Juli 1944) dla osób rannych w tym zamachu. Występowała również w trzech stopniach: czarnym, srebrnym i złotym.
Po 1945 roku, w Republice Federalnej Niemiec, zezwolono na noszenie wielu odznaczeń z okresu III Rzeszy w tzw. wersji „1957”- z usuniętą swastyką. Dotyczyło to zarówno odznak za rany, jak i Krzyża Żelaznego oraz innych odznaczeń państwowych. Dzięki temu weterani mogli nosić swoje odznaczenia, choć już w formie pozbawionej symboliki nazistowskiej.