Postanowiłem opisać temat, który w polskiej literaturze popularnej pojawia się rzadko, choć dotyczy tysięcy kobiet zaangażowanych w funkcjonowanie systemu obozów koncentracyjnych i aparatu SS.

Nazwa SS Gefolge, tłumaczona jako świta SS lub orszak SS, była zbiorczym określeniem kobiet cywilnych, które pracowały na rzecz SS, nie będąc formalnie jej członkiniami. Kobietom prawo Trzeciej Rzeszy nie pozwalało wstępować do Schutzstaffel. Mimo to reżim potrzebował coraz większej liczby rąk do pracy, zwłaszcza w miarę jak wojna pochłaniała kolejnych mężczyzn kierowanych na front. Odpowiedzią było zatrudnianie kobiet na podstawie umów cywilnych, które formalnie pozostawały poza strukturą SS, ale podlegały jej dyscyplinie służbowej.

Podstawą prawną tego zatrudnienia było rozporządzenie o obowiązku pracy w sytuacji nadzwyczajnej z 15 października 1938 roku. Kobiety powoływane do służby na rzecz SS Totenkopfverbände, czyli formacji nadzorującej obozy koncentracyjne, podpisywały umowę o pracę. Od momentu jej wejścia w życie podlegały bezpośrednio komendantowi danego obozu, mimo że formalnie nie należały do SS.

Najliczniejszą i najbardziej znaną grupą kobiet z SS Gefolge były strażniczki obozowe, określane jako SS Aufseherinnen. Pełniły służbę przede wszystkim w obozach przeznaczonych dla kobiet, takich jak Ravensbrück, Auschwitz Birkenau, Mauthausen i Bergen Belsen. Mężczyznom należącym do SS nie wolno było wchodzić na teren tych obozów, dlatego nadzór nad więźniarkami powierzano właśnie kobietom. Według szacunków w połowie stycznia 1945 roku na służbie wartowniczej w obozach koncentracyjnych znajdowało się około 3500 kobiet, obok blisko 37 tysięcy mężczyzn z SS. Przyjmuje się, że kobiety stanowiły około 10 procent całej załogi strażniczej systemu obozowego. W samym kompleksie Auschwitz Birkenau, między majem 1940 a styczniem 1945 rokiem, obok około 8 tysięcy mężczyzn z SS służyło około 200 strażniczek.

Drugą, mniej liczną, ale wyraźnie wyodrębnioną grupą był SS Helferinnenkorps, czyli Korpus Pomocniczek SS. Powstał w 1942 roku z inicjatywy Heinricha Himmlera, jako rozwinięcie wcześniejszego Weibliches Nachrichtenkorps, żeńskiego korpusu łączności, kierowanego przez SS Obergruppenführera Ernsta Sachsa. Celem było odciążenie mężczyzn zajmujących się łącznością i administracją, aby mogli zostać skierowani do jednostek bojowych. Szacunki liczebności Helferinnenkorps są rozbieżne i wahają się od około 2700 do 10 tysięcy kobiet w czasie całej wojny, z czego co najmniej 2375 przypadków jest udokumentowanych jako formalne członkinie Waffen SS.

Szkolenie pomocniczek odbywało się w Reichsschule SS w Oberehnheim, czyli dzisiejszym Obernai w Alzacji. Proces rekrutacji był wieloetapowy i wymagał złożenia kilkunastu dokumentów, zdania pisemnego egzaminu ze sprawdzianem wiedzy ogólnej i ideologicznej, a także przejścia badania rasowego oraz medycznego. Kandydatka musiała zostać polecona przez członka SS, liderkę Bund Deutscher Mädel albo przedstawicielkę Narodowosocjalistycznej Organizacji Kobiet. Średni wiek kandydatek wynosił około 20 lat, najmłodsza miała 16 lat, a najstarsza przyjęta kandydatka 42 lata. Absolwentki szkoły w Oberehnheim kierowano do służby łączności i administracji na terenie Rzeszy oraz na okupowanych obszarach Europy, w tym do obozu koncentracyjnego i zagłady w Auschwitz. Szkołę zamknięto 22 listopada 1944 roku ze względu na zbliżający się front.

Trzecią, najmniej liczną kategorią kobiet działających w otoczeniu SS były pielęgniarki Niemieckiego Czerwonego Krzyża, oddelegowane do służby medycznej przy jednostkach SS.

Po zakończeniu wojny kobiety z SS Gefolge podlegały procesowi denazyfikacji na tych samych zasadach co mężczyźni z SS, choć w praktyce sądy i komisje oceniające traktowały je w bardzo różny sposób. Część z nich trafiła do obozów internowania prowadzonych przez aliantów, tak jak blisko 170 byłych pomocniczek SS internowanych w obozie dla kobiet w Ludwigsburgu. Niektóre stanęły przed sądem za udział w zbrodniach popełnionych w obozach koncentracyjnych, inne zostały zwolnione bez postawienia zarzutów. Jednolitej linii orzeczniczej wobec tej grupy nie wypracowano.