III Rzesza razem z ZSRR zniszczyły państwo polskie we wrześniu 1939 roku. Nie oznaczało to jednak, że dwa mocarstwa zakończyły swoją współpracę. Trwała ona dalej. Obydwa państwa, a w praktyce ich służby, Gestapo i NKWD, współpracowały ze sobą w walce z polskim podziemiem oraz w likwidacji polskiej inteligencji. Gdy w Krakowie trwała Sonderaktion Krakau, w tym samym czasie NKWD aresztowało i mordowało profesorów uniwersytetów we Lwowie i w Wilnie. Gdy w Katyniu mordowano polskich oficerów, identyczna akcja toczyła się w Palmirach pod Warszawą.

Odbyło się kilkadziesiąt konferencji obydwu służb, między innymi w Zakopanem i w Białymstoku. III Rzesza dostawała od ZSRR to, co najcenniejsze do prowadzenia wojny, czyli ropę i zboże, a także inne metale oraz surowce. Niemieckie czołgi podbijające kraje zachodnie jechały na paliwie sprowadzonym ze Związku Radzieckiego. ZSRR w zamian otrzymywał plany nowoczesnego uzbrojenia, gazów bojowych oraz rakiet. Do Związku Radzieckiego przybywali także niemieccy specjaliści i technicy, którzy prowadzili szkolenia i doradztwo.


Wydawało się, że wszystko przebiega wręcz idealnie. Do czasu. Pierwsze rysy na sojuszu Niemiec i ZSRR pojawiły się już pod koniec 1939 roku. Powód był prosty. Związek Radziecki chciał coraz więcej. Stalinowi nie wystarczały już ziemie polskie i kraje bałtyckie. Żądał znacznie więcej, niż III Rzesza była gotowa zaakceptować.

W roku 1940 Stalin wysłał Wiaczesława Mołotowa do Berlina, aby przekazał listę żądań. Słowa, które wypowiedział Mołotow, wprawiły w osłupienie polityków nazistowskich i zdziwiły samego Adolfa Hitlera. Związek Radziecki domagał się pomocy w zwasalizowaniu lub aneksji całej Finlandii i Szwecji. To jednak nie było wszystko. Rzesza miała nakłonić Turcję do wpuszczenia wojsk radzieckich na swoje terytorium, do otwarcia portów tureckich dla radzieckich okrętów wojennych i handlowych oraz do otwarcia cieśnin Bosfor i Dardanele dla radzieckich okrętów wojennych.

III Rzesza miała ponadto wesprzeć ZSRR w odzyskaniu Mandżurii, Wysp Kurylskich i części Sachalinu, a także nakłonić Japonię do zalegalizowania partii komunistycznej. ZSRR wyrażał także życzenie uczestnictwa w podziale ziem Imperium Brytyjskiego. Rzesza miała przy tym podwoić pomoc w postaci nowoczesnych technologii przekazywanych Związkowi Radzieckiemu.

Dla wielu polityków nazistowskich było to po prostu za wiele, jednak obiecali, że wszystkie propozycje zostaną dokładnie rozważone. W roku 1941 politycy niemieccy zaczęli udzielać wymijających odpowiedzi. Radzieccy dyplomaci coraz częściej słyszeli formuły w rodzaju: "ta propozycja jest w trakcie rozważania" albo "propozycja jest w trakcie ostatnich poprawek". W rzeczywistości trwało już przerzucanie tysięcy żołnierzy nad granicę III Rzeszy z ZSRR i przygotowania do ataku.

W międzyczasie ZSRR anektował Besarabię i północną Bukowinę, czyli ziemie dzisiejszej Mołdawii i Ukrainy, o czym nie było mowy w pakcie Ribbentrop Mołotow. III Rzesza poczuła się zagrożona i obawiała się, że ZSRR może zająć pola naftowe w rejonie Ploeszti w Rumunii, które dostarczały Niemcom ropę naftową. Dla nazistowskiej gospodarki byłby to potężny cios.

Współpraca między III Rzeszą a ZSRR zakończyła się definitywnie 22 czerwca 1941 roku, gdy pierwsze niemieckie oddziały wkroczyły na ziemie Związku Radzieckiego. Żołnierze ze zdziwieniem obserwowali, że w strefie przygranicznej nie ma właściwie żadnych umocnień, okopów ani bunkrów, a radzieckie miasta nie są zaciemnione, jakby nie spodziewano się ataku. Dzień przed 22 czerwca ostatni pociąg ze zbożem i ropą przejechał przez granicę niemiecko radziecką. Tak symbolicznie zakończył się okres współpracy, która wcześniej kosztowała Polskę istnienie i przyczyniła się do rozpętania wojny w Europie.