17.06.1900 - 2.05.1945

Martin Bormann urodził się 17 czerwca 1900 roku w Wegeleben w Saksonii jako syn urzędnika pocztowego, dorastał w skromnej rodzinie niższego mieszczaństwa, wcześnie porzucił szkołę aby pracować jako parobek na farmie i utrzymywać się samodzielnie, pod koniec pierwszej wojny światowej krótko służył w armii niemieckiej, nie zdążył jednak wziąć udziału w poważniejszych walkach i po demobilizacji zaciągnął się do jednej z formacji Freikorpsu, które brutalnie zwalczały ruchy lewicowe i wszelką opozycję wobec nacjonalistów.

Na początku lat dwudziestych Bormann zaangażował się w działalność skrajnej prawicy, w 1923 roku wziął udział w porwaniu i zabójstwie nauczyciela Walthera Kadowa, którego środowiska nacjonalistyczne oskarżały o zdradę niemieckiego sabotażysty Leo Schlagetera na rzecz Francuzów w Zagłębiu Ruhry, za współudział w tej zbrodni został w marcu 1924 roku skazany na rok więzienia, karę odbywał razem z przyjacielem Rudolfem Hössem, późniejszym komendantem obozu Auschwitz, po zwolnieniu w połowie lat dwudziestych wstąpił do NSDAP i od 1925 roku stał się jednym z najbardziej aktywnych działaczy partyjnych w Turyngii, najpierw jako funkcjonariusz lokalny odpowiedzialny za sprawy organizacyjne i finansowe.

Szybko awansował w strukturach partii, zyskując opinię człowieka niezwykle pracowitego, bezwzględnego i lojalnego wobec Adolfa Hitlera, w 1933 roku został szefem sztabu zastępcy Führera Rudolfa Hessa, co postawiło go w samym centrum aparatu partyjnego, w październiku 1933 roku mianowano go Reichsleiterem NSDAP, jednym z najwyższych rangą przywódców partyjnych, w listopadzie tego samego roku został wybrany posłem do Reichstagu, od 1941 roku jako kierownik Kancelarii Partii w randze ministra nadzorował cały aparat NSDAP, a w 1943 roku otrzymał tytuł sekretarza Führera, co dawało mu kontrolę nad dostępem do Hitlera, obiegiem dokumentów i realizacją decyzji.

W ostatnich latach trwania Trzeciej Rzeszy Bormann faktycznie stał się jedną z najważniejszych osób w państwie, odpowiadał za nominacje partyjne, obsadę wielu stanowisk w administracji i gospodarce, brał udział w pracach nad ustawami oraz rozporządzeniami dotyczącymi prześladowania Żydów, konfiskaty ich majątku i germanizacji ziem okupowanych, dbał o to aby każde polecenie Hitlera było natychmiast przekładane na konkretne zarządzenia i wytyczne dla aparatu państwowego i partyjnego, konsekwentnie eliminował ludzi uznanych za nielojalnych, co czyniło go jednym z najbardziej znienawidzonych, ale i najbardziej wpływowych dygnitarzy reżimu.

W kwietniu 1945 roku Bormann do końca pozostał przy Hitlerze w bunkrze pod Kancelarią Rzeszy w Berlinie, po samobójstwie Führera próbował wraz z niewielką grupą współpracowników przedrzeć się z okrążonego miasta, ostatni raz widziany był w nocy z pierwszego na drugiego maja w rejonie mostu przy stacji Lehrter Bahnhof, gdzie najprawdopodobniej zginął podczas próby ucieczki, jego los przez wiele lat pozostawał niejasny, po zakończeniu wojny został zaocznie skazany na karę śmierci w głównym procesie norymberskim w 1946 roku, w 1973 roku niemieckie władze uznały go urzędowo za zmarłego, a badania szczątków odnalezionych w Berlinie potwierdziły że zginął tam w ostatnich dniach wojny, w historii zapisał się jako fanatyczny organizator zaplecza partyjnego i jeden z najwierniejszych, a zarazem najbardziej bezwzględnych wykonawców woli Hitlera.

Zdjęcie:
Bundesarchiv, CC BY-SA 3.0