24.04.1876 - 6.11.1960

Erich Johann Albert Raeder urodził się 24 kwietnia 1876 roku w Wandsbek koło Hamburga w rodzinie nauczycielskiej, dorastał w środowisku mieszczańskim, w którym ceniono dyscyplinę, obowiązkowość i lojalną służbę państwu, te wartości ukształtowały jego decyzję o podjęciu kariery wojskowej w marynarce.

W 1894 roku Raeder wstąpił do szkoły marynarki wojennej, w 1897 roku otrzymał pierwszy oficerski stopień podporucznika, szybko został uznany za zdolnego oficera o dużej sumienności i talencie organizacyjnym, w latach 1903 do 1904 ukończył Akademię Morską, przygotowując się do służby w pionie informacyjnym Marynarki Cesarskiej, pełnił także funkcję oficera nawigacyjnego na cesarskim jachcie Hohenzollern, na którym podróżował cesarz Wilhelm II, co dawało mu możliwość bezpośredniego kontaktu z najwyższymi kręgami politycznymi i wojskowymi II Rzeszy.

W 1912 roku Raeder objął pierwsze samodzielne stanowisko dowódcze jako kapitan okrętu, tuż przed wybuchem pierwszej wojny światowej został szefem sztabu admirała Franza von Hippera, dowódcy sił rozpoznawczych floty pełnomorskiej, w tej roli uczestniczył w planowaniu działań ofensywnych na Morzu Północnym, brał udział w bitwie na Dogger Bank w roku 1915 oraz w największym starciu morskim wojny, bitwie jutlandzkiej w roku 1916, zdobył opinię sprawnego sztabowca i lojalnego oficera, który potrafi ściśle wykonywać rozkazy i zachować zimną krew w sytuacjach kryzysowych.

W ostatnim okresie wojny Raeder dowodził krążownikiem Koln, a następnie został wezwany do Berlina, gdzie do listopada 1919 roku kierował centralną sekcją w Ministerstwie Marynarki, uczestniczył w pracach nad przekształceniem zredukowanej floty cesarskiej w niewielką marynarkę republikańską, dostosowaną do ograniczeń traktatu wersalskiego, po rozwiązaniu dawnej marynarki cesarskiej kontynuował karierę w Reichsmarine, nowej marynarce Republiki Weimarskiej, należąc do grona oficerów odpowiedzialnych za odbudowę struktur i szkolenia.

W 1922 roku Raeder został awansowany na stopień kontradmirała, obejmował kolejne odpowiedzialne stanowiska, między innymi inspektora marynarki oraz dowódcy sił na Morzu Północnym, w 1925 roku otrzymał stopień wiceadmirała i został szefem baz morskich na Bałtyku, nadzorował szkolenie, planowanie operacyjne oraz rozwój infrastruktury portowej, w 1928 roku awansował na admirała i objął funkcję szefa dowództwa marynarki, stając się faktycznie najwyższym dowódcą Reichsmarine, opowiadał się za stopniową modernizacją floty i rozwojem sił nawodnych, mimo ograniczeń traktatowych.

Po dojściu Hitlera do władzy Raeder utrzymał swoją pozycję i dostosował się do nowego reżimu, w 1935 roku został naczelnym dowódcą marynarki wojennej, od tego roku Kriegsmarine zaczęła się szybko rozbudowywać, admirał odegrał kluczową rolę w opracowaniu tak zwanego Planu Z, programu rozbudowy wielkiej floty oceanicznej, obejmującej pancerniki, krążowniki i lotniskowce, miał on w perspektywie kilku lat umożliwić Niemcom konfrontację z flotą brytyjską, w 1936 roku Raeder otrzymał stopień generała admirała, a 1 kwietnia 1939 roku został mianowany wielkim admirałem, najwyższy stopień w niemieckiej marynarce, co podkreślało jego znaczenie w systemie władzy III Rzeszy.

W czasie drugiej wojny światowej Raeder odpowiadał za prowadzenie działań Kriegsmarine na morzach, początkowe sukcesy przyniosły operacje rajderów nawodnych i okrętów podwodnych przeciwko żegludze alianckiej, dążył do realizacji planu osłabienia dominacji Wielkiej Brytanii na morzu poprzez ataki na linie komunikacyjne na Atlantyku i Morzu Północnym, odegrał ważną rolę w przygotowaniu morskiej części kampanii norweskiej w roku 1940, celem było zajęcie Norwegii i zabezpieczenie dostaw rudy żelaza ze Skandynawii, operacja zakończyła się militarnym sukcesem, choć przyniosła Kriegsmarine duże straty w ciężkich okrętach.

W kolejnych latach wojny Raeder coraz częściej popadał w konflikt z Hitlerem co do strategii morskiej, opowiadał się za ostrożniejszym użyciem dużych okrętów nawodnych i rozbudową floty w perspektywie długoterminowej, podczas gdy Hitler domagał się natychmiastowych efektów i był niezadowolony ze strat poniesionych w starciach z Royal Navy, niepowodzenia operacyjne i rosnąca przewaga alianckich flot powodowały narastającą krytykę dowództwa marynarki, 30 stycznia 1943 roku Raeder został odsunięty ze stanowiska naczelnego dowódcy marynarki wojennej i przeniesiony na funkcję generalnego inspektora Kriegsmarine o charakterze czysto reprezentacyjnym, jego miejsce na czele floty zajął Karl Donitz, zwolennik wojny podwodnej.

Po upadku III Rzeszy Raeder pozostał w Niemczech, 23 czerwca 1945 roku został aresztowany przez żołnierzy radzieckich we własnym mieszkaniu w Berlinie Babelsbergu, następnie przekazano go władzom alianckim i osadzono w areszcie śledczym, przygotowując do procesu przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze, był jednym z najwyższych rangą oficerów marynarki cesarskiej, a następnie nazistowskiej, którym postawiono zarzuty za udział w planowaniu i prowadzeniu wojen agresywnych.

W procesie norymberskim Raeder został oskarżony o planowanie, przygotowanie i udział w wojnie napastniczej oraz o łamanie praw wojennych, zarzuty dotyczyły między innymi roli Kriegsmarine w agresji przeciwko Polsce i Norwegii, a także w morskiej wojnie przeciwko żegludze handlowej, admirał bronił się, twierdząc że wykonywał rozkazy cywilnych przywódców, a jego działania były zgodne z tradycyjnymi zasadami wojny morskiej, trybunał uznał go jednak za winnego i skazał na karę dożywotniego więzienia, wyrok odbywał w więzieniu Spandau w Berlinie, w 1955 roku został zwolniony z powodu złego stanu zdrowia, ostatnie lata życia spędził w Kilonii, napisał kilka książek, między innymi prace o wojnie na morzu w latach od 1914 do 1918, o działaniach krążowników na wodach międzynarodowych oraz autobiografię moje życie, zmarł 6 listopada 1960 roku w Kilonii, pozostając postacią budzącą kontrowersje jako lojalny sługa dwóch niemieckich reżimów i współtwórca morskiej potęgi III Rzeszy.

Zdjęcie:
Bundesarchiv, CC BY-SA 3.0 DE, Wikimedia Commons