12.03.1877 - 16.10.1946

Wilhelm Frick urodził się 12 marca 1877 roku w Alsenz w Palatynacie w rodzinie urzędniczej, po maturze studiował prawo oraz nauki państwowe na uniwersytetach w Getyndze, Berlinie i Heidelbergu, w 1901 roku uzyskał stopień doktora prawa, a rok później zdał państwowy egzamin asesorski z zakresu administracji podatkowej, co otworzyło mu drogę do kariery wyższego urzędnika państwowego w służbie bawarskiej.

Od 1900 roku pracował w administracji państwowej, w 1905 roku został urzędnikiem pełniącym funkcję prokuratora w dyrekcji policji w Monachium, między 1907 a 1917 rokiem był asesorem w urzędzie okręgowym w Pirmasens, w 1917 roku wrócił do Monachium jako asesor rządowy i kierownik wydziału do spraw lichwy wojennej w dyrekcji policji, po rewolucyjnych wydarzeniach w Bawarii i upadku monarchii powierzono mu coraz ważniejsze stanowiska w policji i administracji, w 1919 roku został starostą okręgowym oraz szefem policji politycznej, a w latach 1921 do 1923 kierował trzecim urzędem policji w Monachium, od grudnia 1923 roku był szefem wydziału kryminalnego i komendantem policji kryminalnej w tym mieście.

Jako wysoki funkcjonariusz bawarskiej policji sympatyzował z ruchem skrajnie nacjonalistycznym, wspierał NSDAP i pojawiał się na wiecach jako urzędnik życzliwy nazistom, za udział w puczu monachijskim w 1923 roku został w 1924 roku skazany na piętnaście miesięcy więzienia w zawieszeniu oraz wydalony z policji, w tym samym roku wszedł do Reichstagu z listy nacjonalistycznych ugrupowań, a od maja 1924 roku był formalnie członkiem NSDAP, po ponownej legalizacji partii stał się jednym z jej pierwszych deputowanych do parlamentu ogólnoniemieckiego.

W latach dwudziestych Frick łączył działalność zawodową i polityczną, od 1928 roku przewodniczył frakcji NSDAP w Reichstagu, uchodził za jednego z najważniejszych prawników partii, brał udział w pracach nad programem ustawodawczym nazistów, w latach 1930 do 1931 pełnił funkcję ministra edukacji i spraw wewnętrznych w rządzie Turyngii, był jednym z pierwszych nazistów w rządzie krajowym na poziomie landu, wykorzystując swoje stanowisko do wprowadzania kadr partyjnych do urzędów, ograniczania wpływów przeciwników politycznych i wstępnej „nazifikacji” administracji oraz szkolnictwa.

30 stycznia 1933 roku, po przejęciu władzy przez Hitlera, Frick został mianowany Ministrem Spraw Wewnętrznych Rzeszy, równocześnie pełnił funkcję reichsleitera narodowosocjalistycznego Korpusu Kierowców, od 1934 roku był także ministrem spraw wewnętrznych w rządzie Prus, jako szef najważniejszego resortu cywilnego nadzorował administrację wewnętrzną, ustawodawstwo państwowe, policję krajową oraz samorządy, odegrał kluczową rolę w procesie likwidacji federalnego charakteru państwa, doprowadzając do podporządkowania landów władzom centralnym, był jednym z głównych architektów ustaw tworzących państwo totalitarne.

Frick nadzorował przygotowanie szeregu aktów prawnych, które legły u podstaw nazistowskiej dyktatury, współtworzył ustawy o pełnomocnictwach pozwalające rządowi wydawać rozporządzenia z mocą ustawy, przepisy o rozwiązaniu partii politycznych i likwidacji związków zawodowych, brał udział w tworzeniu ustaw rasowych, w tym ustaw norymberskich, które pozbawiały Żydów obywatelstwa i praw publicznych oraz regulowały tak zwane „ochronę krwi niemieckiej i honoru niemieckiego”, jego ministerstwo odpowiadało za wprowadzanie w życie przepisów segregacji rasowej, przymusowej sterylizacji oraz prześladowań politycznych i rasowych.

Od 1936 roku Frick stopniowo tracił realną kontrolę nad policją na rzecz Heinricha Himmlera, który został szefem niemieckiej policji i połączył policję państwową z SS, formalne kompetencje Ministra Spraw Wewnętrznych kurczyły się na rzecz aparatu policyjno partyjnego, mimo to Frick pozostawał odpowiedzialny za nadzór nad administracją i ustawodawstwem, od 1939 roku był członkiem Rady Obrony Rzeszy, brał udział w przygotowaniach do wojny, wprowadzał przepisy o „stanie wyjątkowym” i pełnej mobilizacji gospodarki oraz społeczeństwa.

W miarę trwania wojny jego pozycja słabła, część kompetencji przejmowali inni dygnitarze, zwłaszcza Himmler i Bormann, w sierpniu 1943 roku został odwołany ze stanowiska Ministra Spraw Wewnętrznych, na jego miejsce powołano Himmlera, 20 sierpnia 1943 roku Frick został mianowany protektorem Rzeszy w Czechach i Morawach, formalnie najwyższym przedstawicielem władz niemieckich w Protektoracie, w praktyce duża część realnej władzy należała do sekretarza stanu i wyższego dowódcy SS i policji Karla Hermanna Franka, protektorat pozostawał terenem brutalnych represji i germanizacji.

Po upadku III Rzeszy Frick został aresztowany przez aliantów i postawiony przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze jako jeden z głównych oskarżonych, zarzucano mu udział w spisku przeciw pokojowi, przygotowaniu i prowadzeniu wojny napastniczej, a także współodpowiedzialność za zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości, trybunał uznał go winnym wszystkich głównych zarzutów, podkreślając jego kluczową rolę w tworzeniu ram prawnych dla prześladowań i terroru, 1 października 1946 roku został skazany na karę śmierci przez powieszenie, wyrok wykonano 16 października 1946 roku, według relacji świadków jego ostatnie słowa brzmiały mniej więcej „Niech żyją wieczne Niemcy”.

Zdjęcie:
Public Domain, Wikimedia Common