Uniwersalny karabin maszynowy MG 42 (Maschinengewehr 42) był niemieckim karabinem maszynowym wprowadzonym do uzbrojenia w czasie II wojny światowej jako następca MG 34. Broń ta stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych karabinów maszynowych XX wieku, głównie dzięki bardzo dużej szybkostrzelności, prostej obsłudze, wysokiej niezawodności oraz konstrukcji dostosowanej do masowej produkcji wojennej. MG 42 od początku projektowano tak, aby wytwarzać go szybciej i taniej niż MG 34, przy jednoczesnym zachowaniu koncepcji broni uniwersalnej, czyli możliwej do użycia jako lekki karabin maszynowy na dwójnogu oraz jako ciężki karabin maszynowy na podstawie trójnożnej.

Prace nad MG 42 były wynikiem doświadczeń frontowych, które wykazały, że MG 34, mimo bardzo dobrej celności i kultury pracy, jest zbyt kosztowny w produkcji i zbyt wrażliwy na zabrudzenia w warunkach polowych. W MG 42 zastosowano szeroko elementy tłoczone z blachy, uproszczono obróbkę, ograniczono liczbę precyzyjnie frezowanych części, a całą konstrukcję podporządkowano realiom gospodarki wojennej. Kluczowym elementem była również szybka wymiana lufy, która pozwalała prowadzić długotrwały ogień bez ryzyka przegrzania.

Produkcję MG 42 prowadzono w latach 1942, 1945 w wielu zakładach przemysłowych na terenie III Rzeszy i obszarów kontrolowanych. Głównymi producentami były Grossfuss AG w Döbeln, Mauser Werke w Oberndorf am Neckar, Gustloff Werke w Weimarze, a także Steyr Daimler Puch AG w Steyr w Austrii. Podobnie jak w przypadku innych kluczowych typów uzbrojenia, produkcja była rozproszona, wiele firm kooperujących wykonywało podzespoły, lufy, taśmy, zasobniki oraz wyposażenie pomocnicze, co zwiększało odporność programu produkcyjnego na przerwy i naloty.

Konstrukcyjnie MG 42 był bronią zasilaną amunicją 7,92 × 57 mm Mauser, działającą na zasadzie krótkiego odrzutu lufy z ryglowaniem przez rolki. Zasilanie odbywało się z taśmy nabojowej, najczęściej w odcinkach 50 i 250 nabojów, przenoszonych w zasobnikach. Bardzo wysoka szybkostrzelność, w praktyce około 1200 do 1500 strzałów na minutę, dawała wyjątkową gęstość ognia i silny efekt psychologiczny na polu walki. Jednocześnie wymagała dyscypliny ogniowej i sprawnej obsługi, szczególnie w zakresie wymiany lufy i kontroli zużycia amunicji.

MG 42 był szeroko używany przez Wehrmacht, Waffen SS, formacje policyjne oraz jednostki sojusznicze Niemiec. Występował także jako uzbrojenie pojazdów, w odmianach przystosowanych do montażu w wozach bojowych i stanowiskach stałych. W końcowym okresie wojny MG 42 stał się podstawowym niemieckim karabinem maszynowym piechoty, stopniowo wypierając MG 34 w roli broni drużyny, choć MG 34 pozostał ważny jako karabin maszynowy do zastosowań pokładowych.

Łączna produkcja MG 42 w okresie wojny była bardzo duża i najczęściej szacuje się ją na około 400 000, 450 000 egzemplarzy. Po wojnie konstrukcja stała się bazą do rozwoju wielu powojennych karabinów maszynowych, a jej wpływ na historię broni strzeleckiej jest porównywalny z wpływem StG 44 w kategorii broni indywidualnej.


Dane techniczne MG 42



Zdjęcie:
Phanatic, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0