Sturmabteilung (SA), czyli Oddziały Szturmowe NSDAP, były pierwszą masową, paramilitarną formacją partii Hitlera i odegrały ogromną rolę w dochodzeniu nazistów do władzy. Powstały w 1921 roku jako bojówki partyjne mające z jednej strony chronić wiece i spotkania NSDAP, a z drugiej- brutalnie zakłócać zgromadzenia przeciwników politycznych: socjaldemokratów, komunistów, działaczy związkowych czy przedstawicieli innych partii republikańskich. Od 1922 roku SA pełniła funkcję oficjalnej „służby porządkowej” NSDAP, występując w charakterystycznych brązowych koszulach, które stały się jednym z symboli ruchu nazistowskiego.

W okresie walki o władzę SA rozwijała się bardzo szybko. W 1932 roku liczyła około 420 tysięcy członków, a na początku 1934 roku już około 4,2 miliona osób, rekrutowanych głównie spośród zubożałych weteranów wojennych, bezrobotnych i młodych ludzi rozczarowanych Republiką Weimarską. Tak ogromna liczba członków sprawiała, że SA stała się potężną siłą uliczną: organizowała demonstracje siły, marsze, pochody z pochodniami, a przede wszystkim brała udział w walkach ulicznych i aktach terroru, zastraszając przeciwników politycznych i zwykłych obywateli. W ten sposób oddziały szturmowe przyczyniły się do faktycznego rozbijania demokracji – klimat strachu i przemocy torował drogę przejęciu władzy przez Hitlera.

Po dojściu nazistów do władzy w 1933 roku SA otrzymała uprawnienia policji pomocniczej i przez pewien czas odgrywała ważną rolę w umacnianiu nowego reżimu: uczestniczyła w aresztowaniach przeciwników politycznych, zakładaniu pierwszych obozów koncentracyjnych i pacyfikowaniu wszelkich przejawów oporu. Jednak ambicje kierownictwa SA, a zwłaszcza jej szefa sztabu, Ernsta Röhma, doprowadziły do konfliktu z Hitlerem i konserwatywnymi elitami armii. Röhm marzył o połączeniu masowych, „rewolucyjnych” oddziałów SA z regularną armią (Reichswehrą), tworząc „ludową armię nazistowską” pod swoim wpływem. Te roszczenia do władzy zaniepokoiły Hitlera, który potrzebował poparcia armii i wielkich przemysłowców.

W rezultacie 30 czerwca- 1 lipca 1934 roku doszło do tzw. „nocy długich noży”- krwawej rozprawy z kierownictwem SA. Na rozkaz Hitlera oddziały SS i policji aresztowały Röhma oraz wielu czołowych przywódców SA, a następnie ich zamordowały. W ramach tej akcji zginęło także wielu innych przeciwników politycznych i dawnych krytyków reżimu. Szacuje się, że zabito co najmniej 85 osób, choć rzeczywista liczba ofiar mogła być wyższa. Eliminacja Röhma- który był prywatnie bliskim przyjacielem Hitlera, oraz jego współpracowników symbolicznie zakończyła etap „rewolucyjny” nazizmu i umocniła sojusz Hitlera z armią i konserwatywnymi elitami.

Po „nocy długich noży” znaczenie SA gwałtownie spadło. Organizacja nadal istniała, ale została podporządkowana Wehrmachtowi i całkowicie zdominowana przez SS, która przejęła główną rolę w aparacie terroru. SA utraciła wpływy polityczne, przestając być kluczowym narzędziem władzy, a jej członkowie zostali w dużej mierze zepchnięci na margines systemu, który sami wcześniej pomagali zbudować.

Zdjęcie:
Bundesarchiv, CC BY-SA 3.0