We wrześniu 1942 roku ukończono pierwsze prototypy nowego niemieckiego czołgu średniego, opracowanego w odpowiedzi na doświadczenia frontu wschodniego i pojawienie się T 34. Pojazd otrzymał nazwę Panzerkampfwagen V Panther i oznaczenie SdKfz 171. Za zasadniczą część projektu odpowiadała firma MAN, a pierwsze wozy przedseryjne rozpoczęto montować w zakładach w Norymberdze. W krótkim czasie produkcję rozszerzono także na inne przedsiębiorstwa, aby zwiększyć podaż. Do głównych producentów Panthera należały zakłady MAN, Daimler Benz, Maschinenfabrik Niedersachsen Hannover, znane jako MNH, oraz zakłady Demag, a elementy pancerza i podzespołów powstawały w sieci kooperantów.

Planowane tempo produkcji było bardzo ambitne, lecz naloty alianckie, braki surowców oraz przeciążenie przemysłu sprawiły, że rzeczywiste liczby były niższe. Do początku 1945 roku zbudowano łącznie około sześciu tysięcy czołgów Panther wszystkich wersji, przy czym liczby mogą się nieznacznie różnić w zależności od sposobu liczenia pojazdów ukończonych i przyjętych do wojska. Wczesne wdrożenie do służby nastąpiło bez pełnego cyklu prób, co spowodowało dużą awaryjność pierwszych serii, szczególnie w obszarze układu napędowego, chłodzenia i przekładni.

Pierwszą wersją produkcyjną była Ausf D, a następnie wprowadzono Ausf A oraz wersję późną Ausf G. Oznaczenia B i C nie weszły do produkcji seryjnej w formie czołgu liniowego. Różnice pomiędzy głównymi wersjami dotyczyły przede wszystkim detali kadłuba i wieży, układu obserwacji, rozmieszczenia wyposażenia, wzmocnień mechanicznych oraz stopniowego upraszczania produkcji. W późniejszych seriach poprawiono niezawodność napędu i układu jezdnego, co stopniowo zwiększało zaufanie załóg, choć Panther do końca wojny pozostawał konstrukcją wymagającą starannej obsługi technicznej.

Panther stał się bazą dla szeregu pojazdów specjalnych. Powstały między innymi wozy dowodzenia Befehlspanzer Panther, wozy obserwacyjne przeznaczone do kierowania ogniem artylerii, wozy ewakuacyjno remontowe Bergepanther oraz niszczyciel czołgów Jagdpanther, który wykorzystywał to samo podwozie z inną nadbudową i uzbrojeniem.

Główne uzbrojenie stanowiła armata 7,5 cm KwK 42 L 70, charakteryzująca się bardzo wysoką prędkością wylotową i dużą skutecznością przeciwpancerną. Uzupełniały ją dwa karabiny maszynowe kalibru 7,92 mm, a standardowy zapas amunicji dla armaty wynosił 79 nabojów. Panther został po raz pierwszy użyty bojowo podczas operacji Cytadela w lipcu 1943 roku i następnie walczył na wszystkich frontach, szczególnie intensywnie na froncie wschodnim oraz w Normandii i podczas odwrotu w Europie Zachodniej.

Ocena Panthera jako najlepszego czołgu drugiej wojny światowej bywa spotykana, ale jest zależna od kryteriów, ponieważ wóz ten łączył znakomitą siłę ognia i bardzo korzystne opancerzenie czołowe z ograniczeniami niezawodności, złożoności produkcji i wysokimi wymaganiami logistycznymi. Mimo to był jednym z najgroźniejszych niemieckich czołgów średnich końcowej fazy wojny i wywarł duży wpływ na rozwój powojennych konstrukcji.



Dane techniczne PzKpfw V Panther, wersje D A G



Zdjęcie:
Bundesarchiv, CC BY-SA 3.0 DE, Wikimedia Commons