W 1934 roku ogłoszono konkurs na nowy lekki czołg o masie do około 10 ton, uzbrojony w działko kalibru 20 mm. Wymagania te doprowadziły do powstania Panzerkampfwagen II, który miał pełnić rolę wozu przejściowego do czasu upowszechnienia czołgów PzKpfw III i PzKpfw IV. Za prace nad podwoziem odpowiadała firma MAN, a rozwiązania kadłuba i zabudowy związane były z zakładami Daimler Benz, przy czym w produkcji i poddostawach uczestniczyło więcej przedsiębiorstw, w zależności od serii i okresu wytwarzania.

Pierwsze wozy seryjne, oznaczone jako PzKpfw II Ausf A, zaczęto dostarczać w 1935 roku. Wczesne serie ujawniły ograniczenia mocy i trwałości układu napędowego, dlatego wprowadzono Ausf B z mocniejszym silnikiem i zmianami poprawiającymi niezawodność. Następnie pojawił się Ausf C, który stał się najbardziej rozpowszechnioną odmianą wczesnego okresu, otrzymał poprawione zawieszenie oraz stopniowo wzmacniany pancerz, co zwiększało przeżywalność na polu walki, kosztem masy.

W 1938 roku opracowano odmiany Ausf D i Ausf E, które wyróżniały się nowym zawieszeniem nastawionym na wysoką prędkość. Te wersje osiągały około 55 km/h, ale były mniej uniwersalne w trudnym terenie i nie stały się podstawą dalszego rozwoju, dlatego później skoncentrowano się na odmianie bardziej klasycznej.

Ostateczną wersją produkcyjną podstawowej rodziny był PzKpfw II Ausf F, wytwarzany w latach 1941 i 1942, a w praktyce wykorzystywany jeszcze dłużej. W tej wersji wzmocniono opancerzenie, wprowadzono ulepszenia detali kadłuba i wieży oraz utrzymano uzbrojenie w postaci działka 2 cm i karabinu maszynowego 7,92 mm. Większa masa pogorszyła mobilność względem wersji szybkobieżnych, dlatego Ausf F osiągał w praktyce około 40 km/h. Łącznie powstało 524 egzemplarze Ausf F.

PzKpfw II był używany masowo w kampanii w Polsce i we Francji, gdzie stanowił znaczącą część niemieckich sił pancernych, później trafił także na front wschodni, mimo że już wtedy był coraz bardziej przestarzały. Ograniczenia jego wartości bojowej wynikały głównie ze słabego uzbrojenia przeciwpancernego i relatywnie cienkiego pancerza w porównaniu z nowszymi czołgami, dlatego z czasem coraz częściej wykorzystywano go do rozpoznania, zadań pomocniczych lub jako bazę dla pojazdów specjalistycznych.

Istniały również wersje specjalne, w tym pływający wariant przygotowany do planowanej inwazji na Wielką Brytanię. Był to czołg wyposażony w zestaw pływaków i napęd pomocniczy, który na wodzie osiągał około 10 km/h, a po wyjściu na ląd mógł zostać przywrócony do normalnej konfiguracji bojowej.



Dane techniczne PzKpfw II, odmiany D E i F



Zdjęcie:
Bundesarchiv, CC BY-SA 3.0 DE, Wikimedia Commons