Maschinenpistole 40 (MP 40) był najbardziej znanym i najpowszechniej używanym niemieckim pistoletem maszynowym II wojny światowej. Broń ta stała się jednym z symboli niemieckiego żołnierza tego okresu, szczególnie w formacjach zmotoryzowanych, spadochronowych i oddziałach szturmowych. MP 40 stanowił bezpośrednie rozwinięcie wcześniejszego modelu MP 38 i został zaprojektowany z myślą o masowej, taniej i szybkiej produkcji wojennej, dostosowanej do realiów konfliktu o charakterze totalnym.

Prace nad MP 40 wynikały z doświadczeń zdobytych podczas pierwszych kampanii wojennych, które wykazały potrzebę posiadania broni krótkiej o dużej sile ognia, łatwej w obsłudze i możliwej do produkcji w bardzo dużych ilościach. Konstrukcja MP 40 opierała się na projekcie Heinricha Vollmera, który dążył do maksymalnego uproszczenia budowy przy zachowaniu odpowiedniej niezawodności i ergonomii.

Produkcja MP 40 była prowadzona w latach 1940–1945 przez kilka niemieckich zakładów przemysłowych. Głównymi producentami były ERMA Werke (Erfurter Maschinenfabrik) w Erfurcie oraz Steyr-Daimler-Puch AG w Steyr (Austria). Oprócz nich w procesie wytwórczym uczestniczyło wiele firm kooperujących, które dostarczały elementy tłoczone, zamki, lufy, magazynki oraz inne podzespoły. Taki rozproszony system produkcji pozwalał na szybkie zwiększanie liczby wytwarzanych egzemplarzy mimo alianckich bombardowań niemieckiego przemysłu.

Konstrukcyjnie MP 40 działał na zasadzie odrzutu swobodnego zamka i strzelał z zamka otwartego, co upraszczało mechanizm i zmniejszało koszty produkcji. Broń była zasilana z magazynka pudełkowego o pojemności 32 nabojów na amunicję 9 × 19 mm Parabellum, umieszczonego pionowo pod komorą zamkową. Charakterystycznym elementem była składana metalowa kolba, umożliwiająca łatwe przenoszenie broni i jej użycie w ciasnych przestrzeniach, takich jak pojazdy opancerzone czy budynki.

Szerokie zastosowanie elementów tłoczonych z blachy stalowej, bakelitowych okładzin chwytu oraz ograniczenie obróbki skrawaniem znacząco obniżyły koszty produkcji w porównaniu z wcześniejszymi modelami. MP 40 był prostszy w wytwarzaniu niż MP 38, choć nadal bardziej skomplikowany niż niektóre alianckie konstrukcje, takie jak brytyjski Sten.

MP 40 był szeroko używany przez Wehrmacht, Waffen-SS, formacje policyjne oraz jednostki pomocnicze. Szczególnie ceniono go w oddziałach piechoty zmotoryzowanej i spadochroniarzy. Broń była również często zdobywana i wykorzystywana przez aliantów, zwłaszcza przez partyzantów i ruch oporu w okupowanej Europie. MP 40 zyskał opinię broni poręcznej, dobrze wyważonej i skutecznej na krótkich dystansach, choć jego słabą stroną była podatność magazynków na zabrudzenia oraz możliwość przypadkowego strzału przy upadku broni.

Łączna produkcja MP 40 była bardzo duża i szacowana jest na około 1–1,1 miliona egzemplarzy, co czyni go jednym z najliczniej produkowanych pistoletów maszynowych II wojny światowej. Po zakończeniu konfliktu broń ta była jeszcze przez wiele lat używana w różnych krajach, zarówno w Europie, jak i poza nią, a jej konstrukcja wywarła znaczący wpływ na rozwój powojennej broni strzeleckiej.


Dane techniczne MP 40



Zdjęcie:
Public Domain, Wikimedia Commons