Organizacja Todta (OT) była wielką organizacją budowlaną i inżynieryjną III Rzeszy, założoną w 1933 roku przez inżyniera Fritza Todta, późniejszego ministra uzbrojenia i amunicji. Początkowo wyrosła z biura Generalnego Inspektora Dróg Rzeszy, odpowiedzialnego m.in. za budowę autostrad (Reichsautobahnen), które stały się jednym z propagandowych „symboli sukcesu” nazistowskiego reżimu i ważnym elementem militarnej infrastruktury państwa.

Od końca lat 30. OT coraz wyraźniej przestawiała się z budownictwa cywilnego na zadania stricte wojskowe. W 1938 roku organizacja została w pełni ukształtowana jako aparat realizujący wielkie projekty obronne i ofensywne III Rzeszy. Do jej najważniejszych zadań przed wybuchem wojny należała budowa tzw. Linii Zygfryda (Westwall)- rozległych umocnień na zachodniej granicy Niemiec, mających stanowić odpowiednik francuskiej Linii Maginota. Był to pierwszy tak wielki projekt OT, angażujący dziesiątki tysięcy robotników i ogromne ilości betonu oraz stali.

W latach 1940–1942 głównym polem działalności Organizacji Todta stały się ogromne inwestycje infrastruktury wojskowej: budowa schronów dla okrętów podwodnych (U-Bootów) w portach okupowanej Francji, Norwegii i Niemiec oraz baz lotniczych- zarówno na terenie Rzeszy, jak i w krajach podbitych. Potężne betonowe bunkry dla U-Bootów, takie jak te w Lorient, Saint-Nazaire czy La Rochelle, miały chronić okręty przed nalotami i zapewnić im możliwość działania na Atlantyku.

Po śmierci Fritza Todta w katastrofie lotniczej w lutym 1942 roku kierownictwo nad OT przejął Albert Speer, minister uzbrojenia i produkcji wojennej. W latach 1942–1944 organizacja stała się jednym z kluczowych narzędzi rozbudowy fortyfikacji obronnych i podziemnego przemysłu zbrojeniowego. Jej głównym zadaniem było wówczas wznoszenie umocnień Wału Atlantyckiego- ciągu bunkrów, baterii artyleryjskich i przeszkód przeciwdesantowych rozciągających się od Norwegii po granicę hiszpańską- oraz budowa obiektów specjalnych: kwater głównych Hitlera (np. „Wilczy Szaniec”), schronów dowodzenia, a także wyrzutni i schronów dla rakiet V-1 i V-2 w północnej Francji i Niemczech.

Organizacja Todta wsławiła się jednak nie tylko gigantyczną skalą swoich projektów, lecz także systematycznym wykorzystywaniem pracy przymusowej. OT posiadała własne obozy pracy i szeroko korzystała z więźniów innych obozów hitlerowskich- jeńców wojennych, deportowanych robotników przymusowych z okupowanej Europy oraz więźniów obozów koncentracyjnych. Ludzie ci pracowali w skrajnie ciężkich warunkach, niedożywieni, pozbawieni opieki medycznej, pod nieustannym nadzorem strażników i często ginęli w wyniku wycieńczenia, wypadków czy brutalnego traktowania. W późnej fazie wojny, zwłaszcza po 1943 roku, OT administracyjnie włączono w struktury ministerstwa Speera, a jej projekty były w coraz większym stopniu oparte na masowej pracy niewolniczej.

W ten sposób Organizacja Todta stała się jednym z głównych filarów militarnej infrastruktury III Rzeszy: budowała umocnienia, podziemne fabryki, schrony i bazę logistyczną dla prowadzenia wojny totalnej, a jednocześnie była współodpowiedzialna za system masowego przymusu i wyzysku milionów ludzi na okupowanych terenach.

Zdjęcie:
Franz Schneider, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0