Powstanie Jagdpanzer 38(t), znanego powszechnie jako Hetzer, było związane z potrzebą wprowadzenia do jednostek niemieckich niskiego, dobrze opancerzonego niszczyciela czołgów, zdolnego do zwalczania coraz groźniejszych pojazdów przeciwnika, zwłaszcza T 34. Wcześniejsze konstrukcje przeciwpancerne oparte na odkrytych nadbudowach, takie jak Mardery, miały wysoką sylwetkę i słabą ochronę załogi, dlatego dążono do pojazdu o zwartej bryle, nachylonym pancerzu i możliwie najlepszej przeżywalności w walce. Prace koncepcyjne rozpoczęto pod koniec 1942 roku, a decyzje o wdrożeniu przyspieszono w sytuacji coraz częstszych nalotów na zakłady w Rzeszy.

Produkcję i montaż Hetzera skoncentrowano na terenie Protektoratu Czech i Moraw, gdzie przemysł zbrojeniowy był rozwinięty i w wielu okresach mniej narażony na bombardowania. Głównym producentem był Böhmisch Mährische Maschinenfabrik, znany jako BMM, w Pradze, czyli dawny ĆKD, a część podzespołów, w tym elementy pancerza i uzbrojenia, dostarczały również zakłady Škoda w Pilźnie. Pojazd otrzymał oficjalne oznaczenie Jagdpanzer 38(t) oraz numer SdKfz 138 2, a jego podwozie wywodziło się z rodziny PzKpfw 38(t) i wcześniejszego czołgu LT vz 38, lecz w praktyce stanowiło już głęboko przebudowaną platformę przystosowaną do roli niszczyciela czołgów.

Hetzer miał bardzo niską sylwetkę, silnie pochylone płyty pancerne oraz całkowicie zamknięty przedział bojowy. Główne uzbrojenie stanowiła armata 7,5 cm PaK 39 L 48, osadzona w jarzmie o ograniczonym zakresie ruchu na boki, co było typowe dla niszczycieli czołgów tej klasy. W praktyce pojazd działał najskuteczniej z przygotowanych pozycji, wykorzystując maskowanie, niewielkie gabaryty i dobrą ochronę czołową. Dodatkowe uzbrojenie stanowił karabin maszynowy MG 34 lub MG 42 do obrony bezpośredniej.

Hetzer występował również w odmianach specjalnych. Powstały wersje z miotaczem płomieni, wersje z haubicą kalibru 150 mm oraz wozy pomocnicze i techniczne na tym samym podwoziu, wykorzystywane do ewakuacji i napraw. Różnice pomiędzy seriami produkcyjnymi dotyczyły między innymi detali kadłuba, wyposażenia zewnętrznego, rodzaju osłon i elementów obserwacyjnych, a także stopniowego upraszczania konstrukcji pod koniec wojny.

Wyprodukowano łącznie ponad 2500 pojazdów tej rodziny, które weszły do służby w kluczowym okresie 1944 i 1945 roku. Hetzery były używane na froncie wschodnim i zachodnim, a pojedyncze egzemplarze pojawiły się również w walkach na terenie Polski w 1944 roku.

Historia tej konstrukcji nie zakończyła się wraz z kapitulacją Niemiec. Po wojnie w Czechosłowacji kontynuowano produkcję pojazdów w oparciu o tę samą bazę, a część trafiła także do Szwajcarii. W Czechosłowacji wozy te funkcjonowały pod oznaczeniem ST I, natomiast w Szwajcarii znane były jako G 13. W tych powojennych seriach spotykało się różnice w wyposażeniu i uzbrojeniu w porównaniu z niemiecką wersją wojenną, zależnie od potrzeb odbiorcy i dostępności podzespołów.



Dane techniczne Jagdpanzer 38(t) Hetzer



Zdjęcie:
Roman Mifek, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0