4.10.1903 - 16.10.1946

Ernst Kaltenbrunner urodził się 4 października 1903 roku w Ried im Innkreis w Górnej Austrii, pochodził z rodziny o tradycjach prawniczych, dzieciństwo spędził między innymi w Raab, szkołę średnią ukończył w gimnazjum typu realnego w Linzu, od młodości był związany z niemieckonarodowymi środowiskami studenckimi i organizacjami o wyraźnie antysemickim oraz antyparlamentarnym nastawieniu.

Po maturze studiował prawo na uniwersytecie w Grazu, w roku 1926 obronił doktorat z prawa, następnie odbył aplikację i pracował krótko w kancelarii w Salzburgu, wkrótce otworzył własną kancelarię adwokacką w Linzu, jako młody prawnik łączył wykonywanie zawodu z działalnością w nacjonalistycznych zrzeszeniach akademickich, uczestniczył w tradycyjnych pojedynkach studenckich, których ślady w postaci blizn na twarzy zachował przez całe życie.

W 1930 roku Kaltenbrunner wstąpił do Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotniczej, jego partyjny numer wynosił 300179, w 1931 roku wstąpił także do SS, gdzie otrzymał numer 13039, szybko awansował w strukturach nielegalnej austriackiej NSDAP i SS, działających mimo zakazów władz, został jednym z głównych mówców partii w Górnej Austrii, organizował spotkania, wiece i działalność propagandową, zaangażował się w przerzut informacji oraz pieniędzy między Austrią a Niemcami.

W 1934 roku objął dowództwo jednostki SS w Linzu, SS Standarte Linz, brał udział w nieudanym puczu nazistowskim przeciwko rządowi kanclerza Engelberta Dollfussa, pucz zakończył się śmiercią kanclerza i klęską spiskowców, po stłumieniu zamachu Kaltenbrunner został aresztowany i skazany na karę więzienia, po około roku wyszedł na wolność, natychmiast powrócił do działalności konspiracyjnej, w 1935 roku stanął na czele zdelegalizowanej SS w okręgu oznaczonym jako odcinek VIII obejmującym Górną i Dolną Austrię, w 1936 roku otrzymał stopień SS Standartenführera, a w 1937 roku awansował na SS Oberführera, Heinrich Himmler powierzył mu w praktyce kierownictwo całej austriackiej SS.

W marcu 1938 roku Kaltenbrunner odegrał istotną rolę w przygotowaniu Anschlussu Austrii, po wkroczeniu wojsk niemieckich został sekretarzem stanu do spraw bezpieczeństwa publicznego w rządzie Arthura Seyss Inquarta, a następnie wyższym dowódcą SS i policji w Austrii, Höherer SS und Polizeiführer w okręgu SS Oberabschnitt Donau, odpowiadał za brutalną nazifikację życia publicznego, represje wobec przeciwników politycznych oraz prześladowania Żydów, współuczestniczył w tworzeniu systemu obozów, między innymi w założeniu obozu koncentracyjnego Mauthausen niedaleko Linzu, w latach od 1938 do 1943 pełnił funkcję wyższego dowódcy SS i policji przy namiestnikach Rzeszy w Wiedniu oraz w Górnym i Dolnym Kraju Naddunajskim.

W strukturach policji i SS Kaltenbrunner szybko otrzymywał kolejne awanse, w 1940 roku został komendantem policji w Wiedniu, w 1941 roku mianowano go generałem porucznikiem policji, Generalleutnant der Polizei, od kwietnia 1941 roku pełnił tę funkcję równolegle z kierowaniem aparatem SS w Austrii, w tym okresie rozbudowywał sieć służb bezpieczeństwa i wywiadu, łącząc ją z centralnymi strukturami Gestapo i Służby Bezpieczeństwa SD, stopniowo zyskiwał opinię jednego z najtwardszych i najbardziej fanatycznych funkcjonariuszy aparatu terroru.

Po śmierci Reinharda Heydricha i krótkim okresie, gdy Główny Urząd Bezpieczeństwa Rzeszy nadzorował bezpośrednio Heinrich Himmler, 30 stycznia 1943 roku Kaltenbrunner został mianowany szefem policji bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa oraz szefem Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy, RSHA, równocześnie pełnił funkcję sekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych Rzeszy, został awansowany do stopnia SS Obergruppenführera i generała policji, później także generała Waffen SS, jako szef RSHA sprawował zwierzchnictwo nad Gestapo, policją kryminalną oraz SD, był jednym z głównych odpowiedzialnych za koordynację polityki terroru na terytorium Rzeszy i w krajach okupowanych.

W czasie gdy Kaltenbrunner kierował RSHA, polityka zagłady Żydów i innych grup uznanych za wrogów III Rzeszy była kontynuowana i intensyfikowana, aparat podległy RSHA nadzorował deportacje do obozów koncentracyjnych i ośrodków zagłady, likwidację gett, zwalczanie ruchów oporu oraz masowe egzekucje ludności cywilnej, szef RSHA otrzymywał regularne raporty z obozów koncentracyjnych, miał wiedzę o skali eksterminacji i popierał działania zmierzające do przyspieszenia tak zwanego ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej, jednocześnie uczestniczył w śledztwach po zamachu na Hitlera 20 lipca 1944 roku i w rozprawie z przeciwnikami reżimu w armii oraz w społeczeństwie.

Kaltenbrunner, wysoki na około sto dziewięćdziesiąt cztery centymetry, o twarzy z widocznymi bliznami po pojedynkach studenckich, uchodził za postać budzącą lęk nawet wśród współpracowników, miał gwałtowny charakter i fanatyczne poglądy, utrzymywał bliskie kontakty z innymi przywódcami SS, między innymi z Heinrichem Himmlerem i Otto Skorzenym, pod koniec wojny próbował przenosić część dokumentów i ludzi w rejony alpejskie, licząc na możliwość dalszej działalności lub negocjacji z aliantami, 9 grudnia 1944 roku został odznaczony Krzyżem Rycerskim Krzyża Zasługi Wojennej z mieczami, co miało podkreślać jego zasługi dla aparatu bezpieczeństwa.

Po upadku III Rzeszy Kaltenbrunner ukrywał się w rejonie Alp austriackich, 12 maja 1945 roku został aresztowany przez żołnierzy amerykańskich, początkowo próbował podawać się za lekarza i używać fałszywych danych osobowych, lecz szybko został zidentyfikowany, przewieziono go do Norymbergi i postawiono przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym jako jednego z głównych oskarżonych, zarzucono mu zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości, w szczególności współodpowiedzialność za organizowanie i nadzorowanie zagłady Żydów, prześladowania ludności okupowanych krajów oraz brutalne represje wobec więźniów obozów koncentracyjnych.

W trakcie procesu norymberskiego Kaltenbrunner próbował bronić się twierdzeniem, że faktyczne decyzje podejmowali Himmler i inni podwładni, a on sam rzekomo nie miał pełnej wiedzy o skali zbrodni, zeznania świadków, dokumenty RSHA i rozkazy podpisane jego nazwiskiem jednoznacznie potwierdziły jednak jego udział w kierowaniu aparatem terroru, trybunał uznał go za winnego zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości, skazał na karę śmierci przez powieszenie, wyrok wykonano w nocy z 15 na 16 października 1946 roku w więzieniu w Norymberdze, po egzekucji ciało skremowano, a prochy rozsypano w nieujawnionym miejscu, aby uniemożliwić powstanie symbolicznego grobu, w trakcie badań psychologicznych poprzedzających proces jego iloraz inteligencji oceniono na około sto trzynaście.

Zdjęcie:
Wikimedia Commons, public domain