Wykonawcy terroru » Albert Forster gdański führer i kat Pomorza
Albert Forster, jeden z najbliższych współpracowników Hitlera, przedstawiał się jako namiestnik Führera na Pomorzu i najwierniejszy z jego wiernych. Przeciwnicy określali go jako fanatycznego i bezwzględnego wykonawcę polityki nazistowskiej. Dla mieszkańców Pomorza i Kujaw, wcielonych do prowincji Rzeszy Gdańsk–Prusy Zachodnie, pozostał symbolem terroru, germanizacji i masowych zbrodni na ludności cywilnej.

Urodził się w Bawarii na początku XX wieku. Do NSDAP wstąpił w 1923 roku, w czasie gdy partia próbowała przejąć władzę w Monachium. Szybko zwrócił na siebie uwagę kierownictwa jako energiczny, bezwzględny działacz, gotowy wykonać każdy rozkaz. W 1930 roku został wysłany do Gdańska, aby objąć kierownictwo NSDAP w Wolnym Mieście. Od tego momentu polityka lokalna zaczęła przybierać otwarcie antypolski i antyżydowski charakter.

W wyborach do Volkstagu w 1930 roku NSDAP zdobyła 12 mandatów, co uczyniło ją istotną siłą polityczną. Już trzy lata później liczba deputowanych wzrosła do ponad trzydziestu, a w 1935 roku naziści mieli już większość, która pozwoliła im faktycznie przejąć pełnię władzy. Rozpoczęło się systematyczne wypychanie Polaków i Żydów z życia publicznego, rozbijanie organizacji polonijnych, marginalizowanie socjaldemokratów oraz działaczy Partii Centrum. W tym samym czasie Forster poślubił fanatycznie oddaną nazizmowi Gerturdę Deetz, która wspierała jego działalność polityczną.

W jego najbliższym otoczeniu znaleźli się ludzie, którzy później odegrali kluczowe role w aparacie okupacyjnym. Byli wśród nich między innymi Artur Greiser, przyszły namiestnik Kraju Warty, oraz Werner Kampe, późniejszy nadburmistrz okupowanej Bydgoszczy, odpowiedzialny za brutalny terror wobec Polaków i Żydów. Już na kilka tygodni przed wybuchem wojny aparat nazistowski w Gdańsku przygotował szczegółowe listy Polaków przeznaczonych do aresztowania i likwidacji.

Gdy pancernik „Schleswig-Holstein” zaatakował Westerplatte 1 września 1939 roku, Forster natychmiast przystąpił do realizacji planu fizycznego zniszczenia polskich elit. Symbolem zbrodni stały się obrona i późniejsza pacyfikacja Poczty Polskiej w Gdańsku oraz masowe egzekucje w Piaśnicy, Fordońskiej Dolinie Śmierci, lasach pod Szpręgawą, Tryszczynem i Borównem. Polaków, Żydów, działaczy społecznych, nauczycieli, duchownych i przedstawicieli ziemiaństwa mordowano w sposób systematyczny. Forster zaczął tytułować się „Gdańskim Führerem” oraz „Głową Państwa”, pokazując, jak wielką władzę rości sobie w tym regionie.

W październiku 1939 roku Hitler oficjalnie mianował go namiestnikiem nowo utworzonej prowincji Rzeszy Gdańsk–Prusy Zachodnie. Wraz z tą nominacją Forster połączył funkcje gauleitera partii, wyższego dowódcy administracyjnego i faktycznego władcy regionu. Wkrótce na jego terenie powstał obóz koncentracyjny Stutthof, który stał się miejscem kaźni dziesiątek tysięcy osób z wielu krajów Europy.

W latach 1939–1945 na terenie prowincji zamordowano dziesiątki tysięcy ludzi. Ofiarami byli Polacy, Żydzi, działacze polityczni, harcerze, księża, przedstawiciele inteligencji oraz lokalnej arystokracji. Okupacja oznaczała konfiskatę majątków, wysiedlenia, przymusową germanizację oraz wpisywanie na niemiecką Volkslistę pod groźbą represji. Forster osobiście ingerował w proces wpisów na Volkslistę, dopuszczając do niej również część Polaków, jeśli uznał to za korzystne dla podniesienia „niemieckich” statystyk demograficznych. Starał się w ten sposób udowodnić Hitlerowi, że potrafi szybko „zniemczyć” cały region.

Hitler nazywał go „królem okręgu”, ponieważ w praktyce mógł decydować o życiu i śmierci setek tysięcy ludzi. Nadzorował także brutalne akcje pacyfikacyjne wobec polskiego ruchu oporu, w tym masowe aresztowania i wywózki do obozów koncentracyjnych. Choć posiadał ogromną władzę, w ostatniej fazie wojny okazał się całkowicie niezdolny do zorganizowania skutecznej obrony ani do należytej ewakuacji ludności cywilnej. Walki o Toruń, Grudziądz i Gdańsk były wyjątkowo krwawe, a linie niemieckiej obrony załamywały się jedna po drugiej.

Na kilka dni przed kapitulacją Gdańska Forster uciekł na zachód, łamiąc tym samym rozkaz Hitlera, który zakazywał opuszczania zagrożonych miast. Próbował zniknąć w chaosie końca wojny, posługując się fałszywymi dokumentami. W 1946 roku został jednak rozpoznany i schwytany przez Brytyjczyków, a następnie wydany władzom polskim.

Przed Najwyższym Trybunałem Narodowym odpowiadał za zbrodnie ludobójstwa, germanizację ludności, masowe egzekucje oraz organizację systemu terroru w Gdańsku i na Pomorzu. Nie okazał skruchy i próbował usprawiedliwiać swoje działania rzekomą troską o „porządek” i „bezpieczeństwo” na zajętych terenach. Sąd uznał go za jednego z głównych architektów zbrodni na Pomorzu i skazał na karę śmierci. Wyrok wykonano przez powieszenie w Warszawie w 1952 roku.

Postać Alberta Forstera pozostaje jednym z najbardziej ponurych symboli nazistowskiej okupacji Pomorza. Jego los pokazuje, że nawet ludzie obdarzeni niemal nieograniczoną władzą nad cudzym życiem ostatecznie nie uniknęli odpowiedzialności za swoje czyny.
NOWOŚCI WYDAWNICZE
TAJEMNICE NIEMIECKICH OBOZÓW KONCENTRACYJNYCH
TWIERDZA ZROSZONA KRWIĄ
DLA PARTNERÓW
Copyright © 2006-2026 Vaterland.pl